Организирани криминални групи користат шокантни телефонски приказни за да ги натераат постарите граѓани да ги предадат своите заштеди, злато и накит. Измамниците се претставуваат како лекари, тврдат дека нивното дете или близок роднина е тешко повреден и бараат итна исплата за наводна операција или лекување.
Според официјалните податоци наведени во српските медиуми, граѓаните на Србија на овој начин претрпеле штета од најмалку два милиони евра.
Јавната обвинителка Тијана Ле Ру од Второто основно јавно обвинителство во Белград објаснува дека суштината на таканаречените „шок-превари“ е создавање силен емоционален притисок и чувство дека нема време за проверка на информациите.
Целта на измамниците е жртвата да реагира веднаш, пред да успее да разговара со некого кому му верува или самостојно да ја провери приказната.
Кои се најчестите жртви?
Најчесто на удар се постари лица, но обвинителката нагласува дека тие не треба да се сметаат за наивни или лековерни. Измамниците намерно ги злоупотребуваат семејната приврзаност, довербата и стравот за животот и здравјето на најблиските.
Кога некој ќе поверува дека неговото дете е во животна опасност, може да донесе одлука што во нормални околности никогаш не би ја донел, објаснува Ле Ру.
Последиците не се ограничуваат само на финансиската загуба. Жртвите често се соочуваат и со чувство на вина, срам и губење на личната сигурност. Затоа, според обвинителката, важно е семејството да им даде поддршка и да ги охрабри да го пријават случајот, без осудување.
Телефонски разговор што не смеете да го прекинете – така функционира измамата
Измамата најчесто започнува со повик на фиксниот телефон на постаро лице. Непознатиот повикувач се претставува како лекар и соопштува дека синот, ќерката или друг близок роднина доживеал тешка несреќа и итно се наоѓа во болница.
Потоа следува барање за голема сума пари за наводна операција или скапо лекување, со предупредување дека секое одложување може да има сериозни последици.
За приказната да звучи поверодостојно, во разговорот понекогаш се вклучува и друго лице кое се преправа дека е повредениот член на семејството. Плачот, вознемирениот глас и молбите за помош дополнително го засилуваат стравот кај жртвата.
Според обвинителката, измамниците не се задоволуваат само со лажната информација. Тие се обидуваат да ја задржат жртвата на телефон сè до предавањето на парите, за да не ѝ остават можност да го прекине разговорот, да ја провери приказната или да побара помош од друго лице.
Покрај готовина, често бараат и злато или накит. Во групата постои поделба на задачите: едни ги повикуваат жртвите и го создаваат притисокот, додека други доаѓаат до нивниот дом како наводни курири и ги преземаат парите и вредните предмети.
Во регионот се забележани и слични измами во кои повикувачите тврдат дека член на семејството предизвикал сообраќајна несреќа и дека е потребна итна исплата за да избегне апсење или кривично гонење.
Криминални мрежи што ангажираат нови извршители
Српската полиција и обвинителствата постапуваат по вакви случаи и соработуваат со институции од други држави. Сепак, истрагите се отежнати поради начинот на кој функционираат криминалните групи.
Според Тијана Ле Ру, организаторите по апсењето и процесуирањето на осомничените често ангажираат нови извршители, меѓу кои има и странски државјани. Нивната задача е да ги преземат парите и другите вредности од жртвите, по што пленот се изнесува од земјата.
Токму поради ваквата организација, за сузбивање на овие измами е неопходна постојана меѓународна соработка меѓу полициите и обвинителствата.
Како да се заштитите од „шок-превара“?
Обвинителството упатува неколку важни совети за граѓаните:
- Веднаш прекинете го разговорот ако непознато лице ви соопшти дека близок роднина доживеал несреќа и побара пари.
- Проверете ја информацијата самостојно. Јавете се на детето или роднината на број што веќе го имате. Ако не одговара, контактирајте друго лице од доверба или јавете се во здравствената установа преку нејзиниот официјален број.
- Не предавајте пари, злато или накит на непознати лица. Не откривајте ниту колку пари имате дома или дали сте сами.
- Веднаш пријавете го случајот во полиција. Ако веќе сте предале пари или вредности, зачувајте ги сите достапни информации за повикот, времето на настанот и изгледот на лицето што ги презело.
Пораката на обвинителството е јасна: ако непознат човек по телефон ве исплаши со наводна несреќа на вашето дете и побара итно да предадете пари, прекинете го разговорот, проверете ја информацијата и известете ја полицијата.
Неколку минути за проверка можат да спречат стравот за најблиските да биде искористен за одземање на животните заштеди.
