Утрото на 16 октомври 2007 година засекогаш остана врежано во колективната меморија на Македонија и на целиот Балкан. Веста дека на само 26-годишна возраст загинал Тодор Проески, познат како Тоше, се прошири низ регионот и предизвика неверување, тага и болка. Радиостаниците ги прекинуваа своите програми, а спикерите со треперливи гласови ја соопштуваа информацијата што никој не сакаше да ја поверува — Тоше повеќе не е меѓу нас.
Од раните утрински часови, луѓето излегуваа на улиците, надевајќи се дека станува збор за грешка и дека веста не е вистинита. На плоштадот „Македонија“ во Скопје, но и на плоштадите во другите градови, граѓаните оставаа цвеќиња, палеа свеќи и пишуваа пораки во чест на пејачот чиј глас со години беше дел од нивното секојдневие.
Неговите песни се слушаа насекаде, а Македонија се подготвуваше да се збогува со уметникот кој остави длабока трага во музиката, но и во срцата на луѓето.
Момчето од Крушево што ја освои музичката сцена на Балканот
Тоше Проески е роден на 25 јануари 1981 година во Прилеп. Љубовта кон музиката ја покажал уште во детството, а во 1992 година, кога имал само 11 години, настапил на детскиот фестивал „Златно славејче“.
Пет години подоцна, во 1997 година, победил на фестивалот „Мелфест“ во Прилеп, каде што ја извел песната „Yesterday“. Овој настап бил еден од значајните моменти на почетокот на неговиот музички пат, кој подоцна ќе го одведе меѓу најпознатите пејачи во регионот.
Со текот на годините, Тоше изгради кариера што ги надмина границите на Македонија. Неговите песни „Пушти ме“, „Остани до крај“, „Усни на усни“ и „Сонце во твоите руси коси“ станаа омилени кај публиката, а неговите албуми зазедоа посебно место на македонската музичка сцена.
Успехот не изостана ниту надвор од земјата. Со песната „Чија си“ победи на „Беовизија“, додека со „Veži me za sebe“ го освои Гран-при признанието на Хрватскиот радиски фестивал. Неговите концерти во Белград и во другите градови низ регионот привлекуваа илјадници обожаватели, кои со воодушевување ги следеа неговите настапи.
Во 2004 година, Тоше ја претставуваше Македонија на Евровизија во Истанбул со песната „Life“. Во текот на кариерата постојано работеше на усовршување на своите вокални способности, а меѓу другото, за таа цел престојуваше и во Њујорк, каде што соработуваше со маестро Вилијам Рајли.
Не беше само пејач — неговата хуманост остави длабока трага
За Тоше музиката не беше единствениот начин да им помогне на луѓето. Тој беше познат и по својата хуманост, скромност и подготвеност да се вклучи во активности за поддршка на оние на кои им е потребна помош.
Во 2004 година беше именуван за национален амбасадор на добрата волја на УНИЦЕФ. Во рамките на своите хуманитарни активности ја сними песната „За овој свет“ („This World“), а неговите настапи често беа поврзани со акции чија цел беше да им се помогне на луѓето.
Неговиот последен концерт во Скопје се одржа на 5 октомври 2007 година, на Градскиот стадион, само единаесет дена пред неговата смрт. Во рамките на кампањата „Образованието е одговорност на сите“, Тоше настапи пред повеќе од 40.000 луѓе.
Концертот остана запаметен по силната емоција што ја сподели со публиката, но и по моментот кога ги повика присутните: „Сликајте ме со ѕвезденото небо!“
Илјадници мобилни телефони и запалки го осветлија стадионот, создавајќи сцена што многумина и денес ја паметат. Тоа беше вечер исполнета со музика, љубов и заедништво, која подоцна доби уште поголемо значење по ненадејната смрт на пејачот.
Сообраќајната несреќа што ја зави Македонија во црно
На 16 октомври 2007 година, Тоше Проески го загуби животот во сообраќајна несреќа кај Нова Градишка, во Хрватска. Имаше само 26 години, а неговата прерана смрт ја потресе Македонија и предизвика голема тага кај обожавателите во земјите од регионот.
Заминувањето на пејачот беше доживеано како огромна загуба за македонската музичка сцена. Денот на неговиот погреб беше прогласен за Ден на жалост, а посмртно му беше доделено признанието заслужен граѓанин на Македонија.
Луѓето низ земјата се збогуваа со него со цвеќиња, свеќи и пораки, а неговите песни станаа начин преку кој продолжија да го чуваат споменот за човекот чија музика ги обединуваше генерациите.
Деветнаесет години подоцна, песните на Тоше сè уште живеат
Иако поминаа 19 години од неговата смрт, Тоше Проески и понатаму има посебно место во македонската музичка култура. Неговите песни продолжуваат да се слушаат, да потсетуваат на неговиот талент и да предизвикуваат емоции кај публиката.
За многумина, тој не беше само пејач со извонреден глас. Тоше остана запаметен и како човек со големо срце, познат по својата скромност, топла насмевка и желбата да им помага на другите.
Неговата кариера беше кратка, но влијанието што го остави е трајно. На 16 октомври, денот кога се навршуваат 19 години од неговата смрт, споменот за Тоше повторно оживува преку неговите песни и преку сеќавањата на сите што го сакаа.
Неговиот глас замолкна во едно октомвриско утро, но музиката што ја остави зад себе продолжува да живее.
