На предвремените парламентарни избори во Србија, закажани за недела, 25 октомври, ќе учествуваат вкупно 18 изборни листи – девет со мнозински и девет со малцински статус. Според податоците на Републичката изборна комисија, право на глас имаат 6.450.523 избирачи, а изборниот материјал е подготвен во 29 јазични варијанти.
Една од новините на овие избори е тоа што гласањето во странство ќе се одвива истовремено со гласањето во Србија. Изборниот процес ќе се спроведува на вкупно 8.392 избирачки места, од кои 93 се наоѓаат во странство, во 37 држави. Овие податоци ги објавија надлежните изборни институции. <Cite refs={["turn978836search0","turn978836search1","turn978836search3"]}/>
Кои 18 изборни листи ќе се најдат на гласачкото ливче?
На изборите се прогласени следниве листи:
- „Александар Вучиќ – Обединета Србија“ – коалиција предводена од Српската напредна странка.
- „Ивица Дачиќ – Фактор на стабилноста“ – коалиција на СПС, ЈС, Социјалдемократската партија на Србија и Зелените на Србија.
- „Студентска листа – Студентите победуваат“.
- „Расим Љајиќ – Човечки СДП/ЦДП“ – коалиција околу СДП и ЦДП, со статус на малцинска листа.
- „Сојуз на војводинските Унгарци – д-р Балинт Пастор“ – малцинска листа.
- „Усаме Зукорлиќ – Движење за обединување“ – малцинска листа.
- „Руска партија – Србија во БРИКС – Слободан Николиќ“ – малцинска листа.
- „Автентична десница – д-р Милош Јовановиќ“ – коалиција во која се вклучени Нова демократска партија на Србија, монархистички и други политички организации.
- „Европска Србија: Мариника Тепиќ, Здравко Понош“ – коалиција составена од повеќе опозициски партии и движења.
- „СДА Санџак – Чувари на Санџак“ – малцинска листа.
- „Богољуб Кариќ – Движење на силата на Србија – БК“.
- „Либерално зелена партија – за слободна и почиста Србија“.
- „Избирам правда – избирам иднина“ – коалиција поврзана со проф. д-р Ферид Булиќ, Василиос Провелегиос и други организации, со малцински статус.
- „Партија на руско-српско единство – Русите и Србите се браќа засекогаш“ – малцинска листа.
- „Тато, ова е за тебе – Петар Ѓуриќ, премиер на Србија“.
- „Владимир Гајиќ – Алтернатива за Србија“ – Народна партија и Бунт – Вистинска Србија.
- „Албанска коалиција“ – коалиција на повеќе партии што ги претставуваат Албанците.
- „Мајка Србија – Груда“ – листа со статус на национално малцинство.
6.450.523 избирачи и 8.392 избирачки места
Според податоците на Републичката изборна комисија, избирачкиот список бил заклучен со вкупно 6.450.523 гласачи, врз основа на пресекот од 9 октомври 2026 година.
Гласањето ќе се одвива на 8.392 избирачки места. Од нив, 93 се во странство, распоредени во 37 држави, додека 29 се наоѓаат во установи за извршување кривични санкции. За гласачите од Косово и Метохија се предвидени 60 избирачки места во Рашка, Тутин, Врање и Куршумлија. <Cite refs={["turn978836search1","turn978836search9"]}/>
Граѓаните можат да проверат дали се запишани во избирачкиот список и каде треба да гласаат преку официјалниот портал upit.birackispisak.gov.rs, со внесување на потребните лични податоци.
Проверката на избирачкиот список предизвикува внимание
Канцеларијата за информатички технологии и електронска управа воспоставила дигитална платформа за анализа на единствениот избирачки список. Системот ги споредува податоците со евиденциите за живеалиште на Министерството за внатрешни работи и матичните книги.
Според соопштението на Канцеларијата, анализата со пресек од 1 септември покажала совпаѓање од најмалку 98 проценти. Во пилот-проектот спроведен во Севојно, наведено е дека отстапувањето било сведено на еден избирач.
Сепак, прашањето за точноста на избирачкиот список останува предмет на јавна дебата. Организацијата ЦРТА посочува дека списокот бил заклучен пред да биде завршена целосната ревизија и дека нејзините претставници изразиле загриженост поради ограничениот пристап до податоците потребни за проверка. <Cite refs={["turn978836search5","turn978836search7","turn978836search9"]}/>
Изборниот материјал е подготвен на 29 јазични варијанти
За изборите се подготвени 11.500 пакети со изборен материјал, а гласачките ливчиња се печатат во 29 јазични варијанти, во зависност од јазиците и писмата што се во службена употреба во соодветните општини и градови.
Ливчињата на српски јазик се печатени во формат А4, двојазичните и тројазичните во формат А3, додека оние со четири или пет јазични варијанти се во формат А2.
Испораката на изборниот материјал најпрво била организирана за избирачките места во странство, а потоа и за градовите и општините во Србија. <Cite refs={["turn978836search1","turn978836search8"]}/>
Гласањето во странство ќе се одвива според српско време
Новина во однос на претходните парламентарни избори е тоа што избирачките места во странство ќе го следат истиот временски распоред како оние во Србија. Според ЦЕСИД, целта е да се спречи предвремено објавување на резултатите од гласањето во дијаспората.
Поради временските разлики, гласањето ќе се одвива во различни локални часови. Во Чикаго ќе започне по полноќ, додека во Вашингтон, Њујорк и Канада ќе почне еден час подоцна. Во Австралија и Нов Зеланд гласањето ќе се одвива во вечерните и утринските часови според локалното време, а во Кина ќе опфати дел од попладнето и ноќта.
На изборите ќе можат да гласаат и лица што издржуваат казна затвор, на 29 избирачки места, како и припадници на војската, на 28 места.
Со подготовката на изборниот материјал, утврдувањето на избирачките места и организацијата на гласањето во земјата и странство, надлежните институции ги завршуваат подготовките за изборниот ден. Во исто време, прашањата поврзани со проверката на избирачкиот список остануваат важен дел од јавната дискусија за изборниот процес.
