Еден од најзначајните природни климатски феномени на планетата забрзано се засилува, а најновите прогнози предизвикуваат сериозна загриженост кај климатолозите. Ел Нињо, кој во моментов се развива во Тихиот Океан, би можел да достигне сила каква што современите мерења досега не забележале.
Британската Метеоролошка служба предупредува дека овој феномен би можел да има последици далеку надвор од регионот на Пацификот. Ел Нињо е познат по тоа што ја зголемува просечната глобална температура и влијае врз атмосферската циркулација, што може да доведе до промени во врнежите, суши, поплави и други екстремни временски појави.
Особено внимание привлекува проценката дека, во комбинација со долгорочното затоплување предизвикано од човековите активности, 2027 година многу веројатно би можела да стане најтоплата година откако постојат инструментални мерења. Според проценките, Ел Нињо може значително да придонесе кон дополнително зголемување на глобалната температура.
„Ова е невиден настан“, изјави професорот Адам Скеиф, кој е одговорен за долгорочните прогнози во британската Метеоролошка служба. Тој нагласи дека научниците досега немале забележано толку силен сигнал за развој на Ел Нињо во своите прогнози.
Ел Нињо не е нов феномен. Станува збор за природна појава која вообичаено се појавува во интервали од две до седум години и најчесто трае околу една година. Во нормални услови, пасатите дуваат од исток кон запад преку Тихиот Океан и ја придвижуваат топлата површинска вода кон запад.
Кога овие ветрови ќе ослабнат или променат насока, топлата вода почнува да се движи кон централниот и источниот дел на Пацификот. На тој начин огромна количина топлина од океанот се пренесува во атмосферата, што може да влијае врз температурите и временските услови на глобално ниво.
Научниците официјално го препознаваат Ел Нињо кога температурата на површината на морето во одреден дел од тропскиот Пацифик е најмалку 0,5 степени Целзиусови над долгорочниот просек. Во актуелниот случај, мерењата покажуваат многу поголемо отстапување – температурите се повеќе од два степени над нормалата.
Но токму тука лежи најголемата причина за загриженост.
Најновите проекции на британската Метеоролошка служба укажуваат дека температурното отстапување би можело да надмине 3 степени Целзиусови во текот на оваа година, додека феноменот се приближува кон својот максимум.
Доколку прогнозите се остварат, тоа би претставувало рекордно ниво во современата историја на мерењата, која датира од 1950 година. Дел од научниците сметаат дека ваков настан би можел да биде меѓу најсилните Ел Нињо феномени забележани уште од 19 век.
Дополнителна причина за внимание е топлата вода која се наоѓа под површината на океанот. Во одредени области, на длабочина од околу 100 метри, температурата на водата е дури 8 степени Целзиусови над вообичаената вредност.
Оваа огромна количина складирана топлина може да делува како своеобразен „резервоар“ кој го поддржува понатамошното развивање на Ел Нињо. Поради тоа, научниците сметаат дека феноменот сè уште има простор дополнително да се засили.
„Сè уште имаме многу месеци од развојот на ова и токму тоа е една од причините зошто сме сè посигурни дека би можело да станува збор за рекорден настан“, изјави климатологот д-р Зик Хаусфадер од американската истражувачка група Berkeley Earth.
Некои други климатски центри имаат уште поекстремни проценки. Според дел од нивните сценарија, температурното отстапување би можело да достигне околу 4 степени Целзиусови над просекот.
Хаусфадер оценува дека во таков случај не би било невозможно овој Ел Нињо да се покаже како еден од најсилните во последните неколку стотици години. Сепак, тој нагласува дека за периоди од 500 или 1.000 години наназад нема доволно сигурни мерења за да се донесат цврсти научни заклучоци.
Последиците од силниот Ел Нињо не остануваат ограничени само на Тихиот Океан. Промената на распределбата на топлината во океаните и нарушувањето на вообичаените атмосферски струења може да влијае врз временските услови на огромни растојанија.
Важно е да се нагласи дека секој Ел Нињо е различен. Неговото влијание зависи од бројни фактори и не секогаш се развива на ист начин. Сепак, научниците веќе забележуваат промени кои се совпаѓаат со очекуваните влијанија од овој феномен.
Во Јужна Азија, на пример, југозападниот монсун во годините со Ел Нињо често носи помалку врнежи. Во текот на 2026 година досегашните врнежи во делови од регионот се значително под просечните вредности.
Во исто време, промените во атмосферската циркулација над Карибите и тропскиот Атлантик може да влијаат и врз сезоната на урагани. Досега се регистрирани само три именувани бури во актуелната сезона, иако развојот на сезоната зависи од повеќе фактори, а не само од Ел Нињо.
Некои региони, пак, се соочуваат со сосема поинаков ризик.
Австралија би можела да биде изложена на поголема опасност од суши и шумски пожари, додека во Перу, Еквадор и јужните делови на САД силниот Ел Нињо може да го зголеми ризикот од обилни врнежи и поплави.
Во Европа влијанието е посложено и не може едноставно да се сведе на едно сценарио. Сепак, прогнозите укажуваат дека Ел Нињо би можел да има поголемо влијание врз временските услови во текот на есента и почетокот на зимата.
За северозападна Европа, вклучително и Велика Британија, се очекува поголема можност за влажни и бурни услови. Интересно е што влијанието на Ел Нињо не мора секогаш да значи само повисоки температури. Кон крајот на зимата може да постои и зголемена веројатност за постудени периоди, иако научниците нагласуваат дека врската во овој случај е релативно слаба.
Главниот глобален ефект, сепак, се очекува преку температурата.
За време на силен Ел Нињо, океанот ослободува огромни количества топлина во атмосферата. Според климатологот д-р Ник Данстоун од британската Метеоролошка служба, токму ова придонесува за пораст на глобалната просечна температура, особено во календарската година што следи по зимскиот максимум на Ел Нињо.
Токму затоа научниците сметаат дека 2027 година има големи шанси да го надмине температурниот рекорд поставен во 2024 година и да стане најтоплата година во историјата на инструменталните мерења.
Покрај временските услови, последиците може да се почувствуваат и во земјоделството и снабдувањето со храна. Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации претходно предупреди дека силниот Ел Нињо би можел да претставува сериозна закана за десетици милиони луѓе во земјите кои и онака се соочуваат со висок ризик од недостиг на храна.
Иако Ел Нињо е природен феномен кој постои долго пред современите климатски промени, научниците предупредуваат дека неговото појавување во услови на веќе затоплена планета може да има посилни последици. Токму комбинацијата од природниот климатски циклус и долгорочното глобално затоплување е причината поради која овој настан сега се следи со особено внимание.
Научниците ќе продолжат внимателно да го следат развојот во Тихиот Океан во наредните месеци, бидејќи токму тогаш ќе стане појасно дали актуелните прогнози ќе се претворат во реалност и дали светот навистина се соочува со еден од најсилните Ел Нињо феномени забележани во современата историја.
