Пристапот на украинската војска до сателитскиот систем „Старшилд“ на компанијата „СпејсЕкс“ бил ограничен, а според извори запознаени со случајот, наредбата за ограничување на услугата наводно дошла од Белата куќа. Информациите отворија нови прашања за улогата на американската администрација и технолошкиот милијардер Илон Маск во поддршката за Украина.
Според британскиот весник „Телеграф“, четири извори запознаени со разговорите тврдат дека Маск му предложил на американскиот претседател Доналд Трамп да се воведат ограничувања на брзината на системот „Старшилд“. Според овие наводи, промените влијаеле врз украинската одбрана од беспилотни летала.
„Старшилд“ е воена верзија на сателитскиот комуникациски систем „Старлинк“, која украинските сили ја користат за комуникација на фронтот и за поддршка на операции со беспилотни летала. Системот има важна улога во воените активности на Украина, вклучително и во операциите насочени кон пресретнување дронови и дејствување зад непријателските линии.
Еден од советниците на украинскиот претседател Володимир Зеленски изјавил дека „СпејсЕкс“ го ограничил пристапот до „Старшилд“. Сепак, околностите околу одлуката и одговорноста за неа остануваат предмет на спротивставени тврдења.
МАСК ТВРДИ ДЕКА ОДЛУКАТА ЈА НОСЕЛЕ АМЕРИКАНСКИТЕ ВЛАСТИ
Илон Маск во средата негирал дека лично е одговорен за ограничувањето на пристапот до системот. Наместо тоа, тој ја посочил Белата куќа и изјавил дека одлуките за евентуални ограничувања на брзината или користењето ги носеле американските воени власти, а конечната одговорност била кај претседателот на САД.
„За сите ограничувања на брзината или користењето одлучуваше американската војска, а на крајот и претседателот на Соединетите Американски Држави“, навел Маск, според пренесените информации.
Еден од изворите за „Телеграф“ тврдел дека Трамп се согласил со предлогот на Маск. Според тие наводи, тоа му овозможило на Пентагон да преземе чекори за ограничување на работата на „Старшилд“ што го користи украинската војска.
Од друга страна, Трамп во петокот изјавил дека САД не вовеле ограничувања на украинскиот пристап до „Старшилд“. Одговарајќи на новинарски прашања пред Белата куќа, тој рекол дека ниту тој ниту Маск не се одговорни за наводното губење на пристапот до системот.
ИЗВОРИ ТВРДАТ ДЕКА НАРЕДБАТА ДОШЛА ОД БЕЛАТА КУЌА
Според извори што разговарале со „Ројтерс“, меѓу кои двајца американски и еден западен функционер запознаен со случајот, инструкцијата за ограничување на „Старшилд“ наводно пристигнала од Белата куќа.
Според нивните тврдења, раководството на американското Министерство за одбрана добило порака дека треба да се ограничи функционирањето на услугата на „СпејсЕкс“ што ја користи украинската војска.
Сепак, изворите не прецизирале кој конкретно во Белата куќа ја донел одлуката, ниту кој бил задолжен за нејзиното спроведување. Тврдењата за потеклото на наредбата засега се засноваат на информации од неименувани извори.
Случајот повторно го отвори прашањето за зависноста на украинските воени операции од американските сателитски комуникации и за тоа кој има овластување да одлучува за пристапот до овие системи во услови на војна.
Додека од Белата куќа и од Маск беа изнесени различни ставови за одговорноста, извештаите на „Телеграф“ и „Ројтерс“ посочуваат дека зад ограничувањето можеби стоеле разговори меѓу американското политичко раководство и компанијата на Маск. Засега, во доставените информации нема целосна официјална потврда за тоа кој ја донел конечната одлука.
