Балканот е на крстопат: дали рудниците се патот кон Европа или „авторитарен екстрактивизам“ кој ги жртвува граѓаните за профит? На трибината во Берлин беше испратена застрашувачка порака – рударството во регионот веќе не е развојна формула, туку сериозен проблем со кој институциите не можат да се справат.
Српскиот град Бор е живиот доказ за катастрофата. Додека профитот оди кај инвеститорите, локалците дишат арсен, олово и кадмиум. Реките се мртви, почвата е затруена, а државата е немоќна. Ова е сценариото од кое стравува целиот Балкан – слаб надзор, а огромна штета која останува „долу“, кај обичните луѓе.
Македонија влегува во оваа ризична зона со рудникот „Крстов Дол“. Американската DFC веќе „фрли“ 5 милиони долари за антимон – суровина клучна за воената индустрија и батериите. Но, додека премиерот Мицкоски најавува стратешки успех, експертите предупредуваат на неколку факти:
- Канцероген ризик: Антимонот е на листата на материи кои се „разумно очекувани“ предизвикувачи на рак кај луѓето.
- Политичка еуфорија пред наука: Договорот е потпишан пред да има финални еколошки студии и јасна технологија.
- Борба за локален глас: Граѓаните бараат референдум, додека власта брза да го испрати македонското богатство на обработка во Оклахома.
Прашањето повеќе не е колку вреди антимонот на берзата, туку која е цената на нашето здравје. Ќе стане ли Крива Паланка новиот Бор, каде профитот ќе патува за Америка, а отровот ќе остане во нашите долови? Границата меѓу „модернизација“ и „експлоатација“ е тенка, а Македонија моментално оди по работ!
