Случајот со трагичната смрт на студентка во Белград доби силна политичка димензија откако претседателот Александар Вучиќ јавно изнесе детали од истрагата и дури го квалификуваше настанот како убиство – нешто што, според правните процедури, не е во негова надлежност.
Според важечките правила, во текот на предистражна и истражна постапка, само обвинителството има право да квалификува одреден настан како кривично дело. Дополнително, информациите од истрагата се строго доверливи и можат да ги поседуваат само институциите директно вклучени во процесот – обвинителството, полицијата и судот, и тоа под строго утврдени услови.
И покрај тоа, Вучиќ изнесе конкретни тврдења за однесувањето на починатата студентка непосредно пред смртта, наведувајќи дека таа немала никакви знаци на самоубиствена намера и дека „била натерана“. Ваквите изјави отворија сериозни прашања – од каде му се овие информации и дали воопшто има право да ги поседува или толкува.
Правни експерти предупредуваат дека претседателот нема никакви овластувања да има увид во вакви податоци, особено не во рана фаза од постапката. Според нив, евентуалното споделување доверливи информации од истрагата со трети лица може да претставува кривично дело, конкретно повреда на тајноста на постапката.
Дополнително, ваквите јавни настапи може сериозно да ја попречат истрагата. Доколку изнесените информации се точни, тие би можеле индиректно да му помогнат на евентуалниот сторител или да влијаат врз сведоци и докази. Воедно, се укажува дека ваквите изјави создаваат притисок врз институциите што ја водат истрагата, што е спротивно на принципите на независност на правосудството.
Аналитичарите посочуваат дека во пракса често доаѓа до „протекување“ на информации од институциите, но нагласуваат дека тоа не е законски оправдано, без разлика кој ги изнесува. Во вакви ситуации, тие сметаат дека јавноста треба да биде информирана исклучиво преку официјални канали – од обвинителството или полицијата.
Дополнителен проблем е што ваквите случаи лесно добиваат политичка димензија. Според дел од експертите, изнесувањето детали и нивното толкување може да се користи за политички цели, што дополнително ја комплицира ситуацијата и ја оддалечува јавноста од фактите.
Правниците потенцираат дека претседателот во ваков случај нема процесна улога – не е ниту сведок, ниту вештак, ниту дел од истражната постапка – и токму затоа нема ниту законска основа да анализира или презентира вакви информации.
Целиот случај отвора суштинско прашање: дали се почитуваат границите меѓу политиката и правосудството, и што значи кога највисок функционер во државата јавно говори за детали што треба да останат строго доверливи сè додека истрагата не заврши.
