Во неделата, коалицијата „Прогресивна Бугарија“ предводена од Румен Радев постигна нешто што долго време изгледаше невозможно – успеа да ги мобилизира најмладите гласачи во земјата. Според излезните анкети, дури 34% од Бугарите на возраст од 18 до 30 години го поддржале овој политички проект, оставајќи ги зад себе конкурентите. Проевропската коалиција ПП-ДБ освоила 22% од младинските гласови, додека партијата ГЕРБ на Бојко Борисов останала далеку позади со 14%.
Овој резултат станува уште позначаен ако се земе предвид дека излезноста драматично пораснала. Дури 67% од граѓаните кои претходно не излегувале на гласање, овојпат ја поддржале опцијата на Радев. Дел од нив со години не гласале, а некои за првпат излегле на избори, што укажува на силна мобилизација и будење кај младите.
Во исто време, западните медиуми како Reuters, The New York Times, AFP и Politico го опишуваат Радев како политичар со проруски позиции, нагласувајќи го неговиот став за Украина и потребата од дијалог со Москва. Но, токму тука се појавува дилемата – како е можно генерацијата која најмногу е поврзана со Европа и западните вредности да гласа за ваков кандидат?
Одговорот почнува да се оформува со настаните од декември 2025 година, кога Бугарија беше сведок на масовни протести. Илјадници млади луѓе излегоа на улиците во Софија, Пловдив, Варна и други градови, носејќи пораки против корупцијата и системот. Иако формално протестите беа поттикнати од буџетскиот предлог за 2026 година, суштинската причина беше многу подлабока – чувството дека во државата нема перспектива за младите.
Организацијата на протестите беше целосно модерна – преку социјални мрежи како TikTok и Instagram, без класични политички структури. Влијателни личности на интернет станаа клучни во ширењето на пораките и мобилизацијата, претворајќи го незадоволството во масовно движење.
Во центарот на гневот на младите беа токму Бојко Борисов и Делјан Пеевски, кои за многумина симболизираат долгогодишен систем на политичка и економска контрола. Овој модел, според критичарите, е поврзан со високо ниво на корупција и недостаток на реални можности, што директно влијае врз одлуката на младите – дури 75% од нив размислуваат за иселување.
Во таков контекст, поддршката за Радев не изгледа како класичен идеолошки избор, туку како протестен глас. Тој ја насочи својата кампања токму кон овие проблеми, тврдејќи дека Бугарија не е сиромашна, туку лошо управувана и „ограбена“. Отворено ги посочи Борисов и Пеевски како симболи на тој систем, позиционирајќи се како кандидат кој ветува негово уривање.
Иако неговите надворешнополитички ставови предизвикуваат контроверзии, за дел од младите тоа не било пресудно. Наместо геополитика, фокусот бил ставен на внатрешните проблеми – корупцијата, економските можности и иднината во земјата. За тие 34% гласачи, изборот бил прагматичен: поддршка за кандидат кој ветува радикална промена, дури и ако не се согласуваат со сите негови позиции.
Сепак, Генерацијата Z не е монолитна. Дел од младите, како поддржувачите на ПП-ДБ, остануваат скептични кон Радев, сметајќи дека и самиот е дел од системот кој ветува да го руши. Ова покажува дека постои внатрешна поделба – помеѓу оние што бараат постепени реформи и оние што сакаат радикален пресврт.
Крајниот заклучок е дека „парадоксот“ не е толку контрадикторен колку што изгледа. Гласањето на младите не било водено од надворешнополитички ориентации, туку од силна желба за промена на домашниот систем. За нив, овие избори не биле избор меѓу Исток и Запад, туку обид да се врати контролата врз сопствената иднина.
