Цените на нафтата денеска нагло се искачија, при што нафтата од типот „Брент“ ја надмина психолошката граница од 100 долари за барел. Ова е првпат од август 2022 година цената да се искачи на вакво ниво, што веднаш предизвика силни реакции на глобалните енергетски пазари.
Наглиот раст следуваше по изјавата на новиот врховен водач на Иран дека Ормускиот Теснец, еден од најважните морски премини во светот, мора да остане затворен. Овој теснец има огромно значење за глобалната трговија со нафта, бидејќи низ него поминува приближно една петтина од вкупната светска испорака на овој енергенс.
Ваквата најава веднаш предизвика загриженост меѓу инвеститорите и трговците со енергенси, бидејќи евентуално затворање на овој клучен премин би можело сериозно да го наруши глобалното снабдување со нафта. Поради стравувањата од можен прекин на испораките, цените реагираа речиси моментално.
Нафтата „Брент“ забележа раст од 9,2 проценти и достигна цена од 100,46 долари за барел. Во исто време, американската сурова нафта „Вест Тексас Интермедиат“ (West Texas Intermediate) порасна за 9,7 проценти и се искачи на 95,73 долари по барел. Овој скок претставува еден од најголемите дневни пораст на цените во последните месеци и уште еднаш ја покажува чувствителноста на нафтениот пазар на политички и безбедносни тензии, особено во регионот на Блискиот Исток.
Според Меѓународната агенција за енергија (ИЕА), конфликтите во регионот веќе довеле до најголем прекин во снабдувањето со нафта што некогаш бил забележан на глобалните пазари. Оваа оценка доаѓа само еден ден откако агенцијата одобри ослободување на рекордни 400 милиони барели нафта од стратешките резерви, со цел да се намали притисокот врз цените и да се стабилизира снабдувањето.
Сепак, аналитичарите предупредуваат дека ваквите интервенции можат да помогнат само привремено. Иако ослободувањето на резервите може да ја ублажи краткорочната нестабилност, тоа не претставува долгорочно решение за несигурноста која се појавува поради можноста од затворање на Ормускиот Теснец и потенцијалната ескалација на конфликтот во регионот.
Дополнителен фактор што придонесува за растот на цените е и зголемената побарувачка на енергенси на глобално ниво. По периодот на економски застој предизвикан од пандемијата, многу економии повторно бележат закрепнување, што ја зголемува потребата од нафта и други енергетски ресурси. Во исто време, одредени земји членки на ОПЕК+ се соочуваат со ограничени производствени капацитети, што дополнително ја намалува понудата на пазарот.
Со оглед на моменталните околности, експертите сметаат дека цените на нафтата би можеле да останат на високо ниво и во наредниот период. Пазарите внимателно ги следат сите случувања на Блискиот Исток, бидејќи секоја нова политичка или воена ескалација може дополнително да влијае врз стабилноста на снабдувањето и движењето на цените.
Ситуацијата повторно го отвора прашањето за енергетската безбедност на светските економии. Зависноста од ограничен број клучни транспортни рути, како и од региони кои често се погодени од политички конфликти, ја прави глобалната енергетска мрежа ранлива на вакви кризи. Поради тоа, економските аналитичари укажуваат дека земјите ќе мора да работат на диверзификација на енергетските извори, како и на создавање алтернативни резерви и транспортни канали, со цел во иднина да се намалат ризиците од слични глобални потреси на енергетските пазари.
